به گزارش پایگاه خبری روایت پرس: ماجرا از سال ۱۳۹۸ آغاز شد؛ زمانی که نخستین کروکودیلها وارد ملایر شدند تا پرورش گونهای متفاوت در این شهرستان تجربه شود.
امروز این مجموعه با ظرفیت اسمی ۶۰۰ سر، تنها ۱۰ کروکودیل را در خود جای داده است؛ فاصلهای قابل توجه میان ظرفیت روی کاغذ و واقعیت فعلی مزرعه که خود بخشی از داستان دشوار توسعه این کسبوکار است.
مدیرکل دامپزشکی استان همدان در بازدید خبرنگاران از این مجموعه با اشاره به سابقه فعالیت مزرعه اظهار کرد: کروکودیلهای این مجموعه از گروه کروکودیلهای آب شور هستند و در شرایط مناسب میتوانند عمری حدود ۸۵ تا ۹۰ سال داشته باشند.
امیرحسین نقیپور افزود: در مناطق استوایی کروکودیلهای ماده حدود ۱۲ سالگی و نرها حدود ۱۵ سالگی به بلوغ میرسند، اما در این مزرعه به دلیل ثابت بودن دمای محیط در طول سال، بلوغ آنها از حدود هفت تا هشت سالگی اتفاق میافتد.
به گفته وی، کروکودیلها سالانه دو بار تخمگذاری میکنند و در هر نوبت بین ۲۰ تا ۶۰ تخم میگذارند؛ فرایندی که از زمان تخمگذاری تا خروج نوزاد از تخم حدود ۸۰ تا ۹۰ روز طول میکشد.

هر بخش از کروکودیل یک ارزش اقتصادی دارد
بخشهای مختلف بدن این خزنده در بازارهای تخصصی ارزش اقتصادی دارد و همین موضوع، پشتوانه اصلی شکلگیری صنعت پرورش آن در برخی کشورهاست.
نقیپور پوست را مهمترین محصول تجاری کروکودیل عنوان کرد و گفت: پس از پوست، گوشت خزنده نیز قابلیت استفاده دارد.
وی افزود: خون کروکودیل نیز در برخی مطالعات و فرایندهای مرتبط با تولید واکسن مورد استفاده قرار گرفته و از برخی اندامها و استخوانهای این حیوان نیز در صنایع مختلف استفاده میشود همچنین دندانهای کروکودیل هم برای تولید محصولات تزئینی از جمله گردنبند و دستبند کاربرد دارد.
مدیرکل دامپزشکی استان همدان با اشاره به اینکه ۲۲ گونه کروکودیل در جهان شناخته شده است بیان کرد: تنها تعدادی از این گونهها ارزش تجاری قابل توجهی دارند و گاندو یا تمساح پوزهکوتاه که گونه بومی ایران است، از نظر ارزش اقتصادی قابل مقایسه با گونههای تجاری پرورشیافته نیست.
نقیپور در ادامه درباره سالهای ابتدایی فعالیت این مجموعه گفت: هنگام ورود نخستین کروکودیلها، به دلیل کمبود تجربه در نگهداری این گونه، تعدادی از آنها در سرمای شدید و یخبندان تلف شدند، اما با کسب تجربه و استفاده از دانش افراد متخصص، شرایط نگهداری بهبود یافت.
مالک مزرعه نیز از همین مسیر دشوار میگوید؛ مسیری که در آن بخشی از دانش مورد نیاز باید از طریق تجربه به دست میآمد.
محمدحسن جلیلی اظهار کرد: برای یادگیری برخی مراحل پرورش حتی به کرمان مراجعه کردیم و به مرور دانش و تجربه لازم را به دست آوردیم، چراکه آموزش تخصصی و کامل این حوزه در داخل کشور به آسانی در دسترس نیست.

هنوز به تولید انبوه نرسیدهایم
اگر قرار باشد پرورش کروکودیل به یک فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل شود، تکثیر یکی از مهمترین حلقههای زنجیره آن خواهد بود؛ حلقهای که مزرعه ملایر هنوز در حال یادگیری و تکمیل آن است.
جلیلی با اشاره به تجربه تخمگذاری کروکودیلها در سال گذشته گفت: مجموعه در زمینه صادرات کروکودیل زنده نیز فعالیت داشته است، اما یکی از مشکلات اصلی، کمبود دانش و فناوری لازم برای تکثیر و پرورش بوده است.
وی افزود: سال گذشته کروکودیلها تخمگذاری کردند، اما به دلیل ناآشنایی با برخی مراحل، از جمله کار با دستگاه جوجهکشی، نتیجه مطلوب حاصل نشد و اکنون در حال کسب تجربه و آموزش برای رفع این مشکل هستیم.
این بخش از فعالیت مزرعه نشان میدهد که در صنعت کروکودیل، داشتن حیوان زنده به تنهایی کافی نیست؛ دانش تکثیر، جوجهکشی، پرورش، فرآوری و دسترسی به بازار، حلقههایی هستند که باید در کنار هم قرار گیرند تا این کسبوکار به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود.
صادرات هست، اما زنجیره ارزش هنوز کامل نیست
کروکودیلهای این مزرعه در صورت صادرات، باید به صورت زنده منتقل شوند و همین موضوع شرایط خاصی را به این فعالیت تحمیل میکند.
مالک مزرعه با اشاره به تجربه صادرات کروکودیل زنده گفت: این حیوانات برای صادرات باید به صورت زنده منتقل شوند و مجموعه در این زمینه فعالیت داشته است.
با این حال به نظر میرسد چالش اصلی فقط فروش حیوان زنده نیست؛ مسئله مهمتر تکمیل زنجیره ارزش در داخل کشور است؛ از پرورش و تکثیر گرفته تا کشتار، فرآوری پوست و گوشت و رسیدن محصول به بازارهای تخصصی.
جلیلی نبود آموزش و زیرساخت تخصصی برای کشتار و فرآوری کروکودیل را از چالشهای مهم این حوزه دانست و گفت برای تکمیل این بخش نیز به امکانات و آموزش تخصصی نیاز است.
۷۳ نفر در انتظار روزهای پررونق

این مزرعه اگرچه هنوز به ظرفیت اقتصادی مورد انتظار نرسیده، اما در حوزه اشتغال نیز ظرفیتی ایجاد کرده است؛ البته اشتغالی که بخش قابل توجه آن به فعالیت گردشگری مجموعه وابسته است.
جلیلی گفت: در حال حاضر سه نفر به صورت مستقیم و دائمی در مزرعه مشغول فعالیت هستند، اما با توجه به فعالیتهای گردشگری و حضور بازدیدکنندگان، در برخی روزها تعداد نیروهای درگیر در مجموعه به ۷۳ نفر نیز رسیده است.
وی همچنین تأکید کرد: این اشتغال ثابت نیست و متناسب با فصل و میزان فعالیت مجموعه تغییر میکند.
وقتی کروکودیل قرار است گردشگر هم جذب کند
البته که داستان این مزرعه قرار نبوده تنها به پرورش و فروش کروکودیل ختم شود، برای مجموعه طرحی ۶ فازی تعریف شده که در صورت اجرای کامل، میتواند چهره آن را از یک مزرعه پرورش حیوانات خاص به یک مقصد گردشگری متفاوت تغییر دهد.
مالک مزرعه درباره این طرح گفت: در برنامه ۶ فازی، بخشهای مختلف گردشگری و تفریحی پیشبینی شده بود که از جمله آنها میتوان به فضاهای آبی، بخش اقامتی، رستوران، پیست موتور چهارچرخ و دیگر مجموعههای تفریحی اشاره کرد.
به گفته جلیلی، حتی یک تپه از منابع طبیعی خریداری شده بود که در برنامه توسعه مجموعه، احداث چهار زیپلاین و تلهکابین برای آن پیشبینی شده بود اما این طرح هنوز به مقصد نرسیده است.
جلیلی یکی از موانع توسعه را مشکلات مربوط به محیط زیست و برخی مجوزها عنوان کرد و گفت: همکاری لازم برای پیشبرد کامل این برنامه انجام نشده است.
سرمایهگذاری اولیه این پروژه در سال آغاز فعالیت حدود ۲۰ میلیارد تومان اعلام شده است؛ رقمی که با توجه به افزایش هزینههای ساختوساز، تجهیزات و سایر هزینهها، امروز ارزش اقتصادی متفاوتی دارد.
مالک مزرعه با اشاره به همین موضوع گفت: ارزش سرمایهگذاری و داراییهای مجموعه نسبت به زمان آغاز پروژه افزایش قابل توجهی داشته است.
اما افزایش ارزش داراییها الزاماً به معنای رسیدن پروژه به سوددهی نیست؛ مسئلهای که مالک مزرعه نیز بر آن تأکید دارد.
روزی ۱۵ میلیون تومان برای سفره کروکودیلها
پرورش این خزندگان، علاوه بر دانش فنی، هزینه خوراک قابل توجهی نیز دارد.
جلیلی ارزش هر کروکودیل بالغ را حدود ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار اعلام کرد و گفت هزینه تأمین خوراک نیز قابل توجه است.
به گفته وی، غذای کروکودیلها شامل مرغ، گوشت و ماهی است، اما برای کاهش هزینهها در شرایط فعلی بیشتر از مرغ استفاده میشود و هزینه خوراک روزانه مجموعه حدود ۱۵ میلیون تومان است.
این عدد تنها هزینه خوراک را نشان میدهد و هزینههای نگهداری، گرمایش، نیروی انسانی، تجهیزات و سایر الزامات نیز به آن اضافه میشود؛ موضوعی که اقتصادیکردن این فعالیت را به مسئلهای مهم تبدیل میکند.
مزرعه هنوز سود درو نمیکند
یکی از مهمترین سوالات درباره چنین پروژهای، فاصله میان «سرمایهگذاری» و «درآمدزایی» است.
جلیلی درباره وضعیت اقتصادی مجموعه یادآور شد: هنوز مزرعه به مرحله درآمدزایی کامل نرسیده و در شرایط فعلی، بخش اصلی فعالیت اقتصادی آن در حوزه گردشگری و بازدید از مزرعه است.
وی همچنین درباره ارزش پوست کروکودیل توضیح داد: حیوان از حدود سه سالگی وارد مرحلهای میشود که پوست آن ارزش متفاوتی پیدا میکند و سن حیوان در بازار پوست اهمیت دارد؛ به همین دلیل شرایط خرید پوست نیز با افزایش سن تغییر میکند.
رویای بزرگتر از یک مزرعه
مزرعه کروکودیل ملایر امروز میان دو تصویر ایستاده است؛ از یک سو ظرفیت اقتصادی حیوانی که پوست، گوشت و حتی برخی اجزای بدنش در بازارهای تخصصی ارزش دارند و از سوی دیگر پروژهای گردشگری که قرار بود با هتل، رستوران، زیپلاین، تلهکابین و امکانات تفریحی، این مجموعه را به مقصدی متفاوت برای گردشگران تبدیل کند.
اما میان این دو تصویر، حلقههایی هنوز کامل نشدهاند؛ از تکثیر و جوجهکشی گرفته تا آموزش تخصصی، فرآوری، زیرساخت، مجوزها و مهمتر از همه رسیدن به مدل اقتصادی پایدار.
اگر زیرساختهای تخصصی، آموزش، بازار، الزامات بهداشتی و زیستمحیطی و فرایند صدور مجوزها همزمان پیش بروند، این مزرعه میتواند یکی از نمونههای متفاوت تنوعبخشی به اقتصاد کشاورزی و گردشگری منطقه باشد.
در غیر این صورت فاصله بین ظرفیت اسمی ۶۰۰ سر و موجودی فعلی ۱۰ کروکودیل همچنان تصویری روشن از دشواری تبدیل یک ایده جذاب به یک کسبوکار پایدار خواهد بود.
