روایت یک مخترع از دل معاونت بهرهبرداری آبفا همدان
مخترع و رئیس اداره نگهداری و تعمیرات شرکت آب و فاضلاب استان همدان، میگوید نوآوری واقعی از دل نیازهای روزمره بهرهبرداری بیرون میآید؛ جایی که هر تصمیم میتواند از هدررفت هزاران مترمکعب آب و بروز بحرانهای بهداشتی و اجتماعی جلوگیری کند. او از ساخت عملگر هوشمند تشخیص زلزله، دستگاه حذف آرسنیک با میدان الکترومغناطیسی و سامانه تشخیص کدورت آب میگوید؛ اختراعاتی که پیش از بحران، وارد عمل میشوند.
به گزارش پایگاه خبری روایتپرس، سید نعمت حسینی با اشاره به رویکرد شرکت آب و فاضلاب استان همدان در حل مسائل فنی اظهار کرد: ما در سطح بهرهبرداری شرکت همواره با مشکلات و چالشهایی مواجه هستیم و تلاش کردهایم این مسائل را با اتکا به توان داخلی حل کنیم. در کنار آن، در بخش تحقیقات شرکت این نگاه وجود داشت که پژوهشها به سمت کارهای عملیاتی سوق پیدا کند؛ بهگونهای که نوآوریها مستقیماً در اختیار نیروهای بهرهبرداری قرار گیرد. همین نگاه، ما را به سمت اختراع و نوآوری هدایت کرد.
حسینی درباره منشأ ایدههای نوآورانه خود توضیح داد: اختراعات ما ترکیبی از کار پژوهشی و نیاز عملیاتی است، اما حدود ۸۰ درصد آن مبتنی بر نیازهای واقعی بهرهبرداری است؛ نیازهایی که خودمان هر روز با آنها مواجه میشویم و خلأهای آن را بهخوبی لمس میکنیم. به همین دلیل، تصمیم گرفتیم بهجای انتظار، خودمان وارد عمل شویم و طراحی و ساخت را آغاز کنیم.
عملگری که در زلزله، قبل از انسان تصمیم میگیرد
این مخترع درباره ایده ساخت عملگر قطع خروجی مخازن با قابلیت تشخیص زلزله گفت: ما پیش از این عملگرهای بلادرنگ داشتیم که در صورت افزایش بیش از حد جریان آب، خروجی مخزن را قطع میکردند. اما در شرایط بحرانی مانند زلزله، اپراتور عملاً امکان حضور در محل و بستن شیرهای خروجی را ندارد. شبیهسازیهایی که انجام دادیم نشان داد شکستگیهای ناشی از زلزله میتواند در سه روز نخست بحران، کل ذخیره مخزن را از بین ببرد و خسارت سنگینی به مشترکان وارد کند.
حسینی ادامه داد: برای جلوگیری از این اتفاق، عملگر برقی قطع خروجی مخازن با قابلیت تشخیص زلزله را طراحی و اجرا کردیم. این سیستم شامل بخش مکانیکی برای ایجاد گشتاور و بخش الکترونیکی مجهز به سنسورهای حساس به ارتعاش است. دستگاه بهمحض وقوع زلزله، هر پنج ثانیه الگوبرداری میکند و این فرآیند تا ۱۵ یا ۲۰ ثانیه ادامه پیدا میکند تا از صحت تشخیص اطمینان حاصل شود.
وی خاطرنشان کرد: تمامی این دستگاهها بر اساس شرایط واقعی شبیهسازی شدهاند و اکنون پس از نصب، در مدار بهرهبرداری قرار دارند.
حذف آرسنیک بدون وابستگی به مواد مصرفی
رئیس اداره نگهداری و تعمیرات آبفای همدان درباره اختراع حذف آرسنیک از آب نیز بیان کرد: واقعیت این است که ما مشکل حاد آرسنیک نداشتیم، اما فضاسازیهای رسانهای و حساسیت ایجادشده در جامعه باعث شد این موضوع را جدی بررسی کنیم. تصمیم گرفتیم اگر هم آرسنیکی در محدوده قابل شرب وجود داشته باشد، امکان حذف آن را فراهم کنیم.
وی ادامه داد: روشهای مختلفی برای حذف آرسنیک وجود دارد، اما ما بهدنبال یک نوآوری متفاوت رفتیم و از میدان الکترومغناطیسی استفاده کردیم. مزیت این روش این است که وابسته به نانوذرات یا مواد مصرفی خاص نیست و تنها با برق کار میکند. در هر نقطه جغرافیایی قابل استفاده است و قابلیت توسعه دارد.
تشخیص کدورت؛ جلوگیری از هدررفت ۱۰ هزار مترمکعب آب
حسینی درباره سومین اختراع خود، سامانه تشخیص کدورت آب، گفت: یکی از مشکلات جدی بهرهبرداری این است که اگر ورودی مخزن از چشمه، قنات یا چاه دچار گلآلودگی شود، کدورت ناگهان افزایش مییابد و ممکن است ۶ تا ۱۰ هزار مترمکعب آب ذخیرهشده آلوده و غیرقابل استفاده شود.
وی افزود: برای جلوگیری از این اتفاق، سامانهای طراحی کردیم که پیش از ورود آب کدر به مخزن، کدورت را تشخیص میدهد و بلافاصله وارد مدار میشود. این سیستم میتواند مکمل عملگر تشخیص زلزله باشد و همزمان ورودی و خروجی مخزن را قطع کند. در منابع تحت فشار مانند چاهها نیز ابتدا پمپها خاموش میشوند و سپس ورودی مخزن بسته میشود.
این مخترع تأکید کرد: زمانی که کدورت وارد مخزن میشود، یا باید مخزن را تخلیه کنیم که تخلیه ناگهانی ۱۰ هزار مترمکعب آب خسارت اقتصادی و فنی زیادی دارد، یا با تبعات اجتماعی و نارضایتی عمومی مواجه میشویم. با استفاده از این دستگاه، بهراحتی میتوان از ورود کدورت جلوگیری کرد، بدون اینکه آسیبی به کسی برسد. در واقع این سیستم مانع بروز بحرانهای بهداشتی و اجتماعی میشود.
حسینی درباره وضعیت فعلی استفاده از این دستگاهها گفت: از آنجا که هنوز وارد مرحله تجاریسازی نشدهایم، این سامانهها بهصورت پایلوت مورد استفاده قرار گرفتهاند. هدف ما در این مرحله، اطمینان از عملکرد صحیح دستگاهها در شرایط واقعی بوده است.
وی صرفه اقتصادی این طرحها را چندوجهی دانست و مطرح کرد: افزایش رضایت ذینفعان، کاهش شدید هدررفت آب و جلوگیری از خسارت به مشترکان، از مهمترین دستاوردهای اقتصادی این نوآوریهاست.
اختراع؛ بغل دست شماست
این مخترع با اشاره به سختیهای اختراع در کنار مسئولیتهای اجرایی اظهار کرد:طراحی این دستگاهها نیازمند تلفیق برق، الکترونیک و مکانیک است. در کنار آن، محدودیتهای زمانی و اجرایی هم وجود دارد و بسیاری از پیگیریها خارج از ساعت اداری انجام میشود.
حسینی در پایان، خطاب به جوانان علاقهمند به نوآوری گفت: بعضیها فکر میکنند دیگر چیزی برای اختراع باقی نمانده، در حالی که اختراع دقیقاً بغل دست آدم است. کافی است خوب نگاه کنیم، مسئله را درست بشناسیم و فقط یک قدم کارهای موجود را بهتر انجام دهیم. همین میشود نوآوری و اختراع. خواهش میکنم به این نگاه باور داشته باشند.
