هفته جهانی مبارزه با مواد مخدر؛ ضرورت عبور از کلیشهها و حرکت به سوی راهکارهای نوآورانه
یادداشت سردبیر
روایتپرس: هفته جهانی مبارزه با مواد مخدر در سال جاری با شعار جهانی «مسئله جهانی مواد مخدر: موضوعات پابرجا؛ چالشهای نوپدید؛ پاسخدهی نوآورانه» و شعار ملی «همه با هم نه به اعتیاد؛ یاریگر هم باشیم» فرصتی ارزشمند برای بازاندیشی در شیوههای مقابله با آسیب اعتیاد و مواد مخدر است.
امروزه مسئله مواد مخدر با گذشته تفاوتهای اساسی پیدا کرده است. تغییر الگوهای مصرف، ظهور مواد جدید، گسترش فضای مجازی و پیچیدهتر شدن عوامل مؤثر بر گرایش به مصرف، نشان میدهد که دیگر نمیتوان با نسخههای قدیمی و اقدامات تکراری به نتایج مؤثر و پایدار دست یافت. از اینرو، ضروری است در استان همدان از برنامههای کلیشهای، مناسبتمحور و صرفاً گزارشساز فاصله گرفته و به سمت سیاستگذاری مبتنی بر دانش، پژوهش و شواهد علمی حرکت کنیم.
نکته مهم آن است که اگرچه همه شهرستانها، شهرها و روستاهای استان با برخی چالشهای مشترک در حوزه اعتیاد و مواد مخدر مواجه هستند، اما هر منطقه در کنار این مسائل مشترک، دارای ویژگیها، ظرفیتها و چالشهای اختصاصی خود نیز هست. بنابراین نمیتوان یک نسخه واحد را برای همه مناطق تجویز کرد. همانگونه که شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و جمعیتی مناطق مختلف یکسان نیست، راهکارهای پیشگیری و مقابله با اعتیاد نیز باید متناسب با همان شرایط طراحی شوند.
تحقق این هدف نیازمند انجام مطالعات میدانی، پژوهشهای کاربردی و تحقیقات گروهی و بینرشتهای است. برای شناخت دقیق مسئله و ارائه راهکارهای مؤثر، باید از ظرفیت متخصصان حوزههای مختلف از جمله روانشناسی، جامعهشناسی، علوم تربیتی، ارتباطات، رسانه، سلامت، اقتصاد، مدیریت و برنامهریزی اجتماعی بهره گرفت. تنها در چنین فرآیندی میتوان تصویری جامع از ابعاد مختلف مسئله به دست آورد و برای هر منطقه برنامهای متناسب با نیازهای واقعی آن تدوین کرد.
برنامههای موفق، برنامههایی هستند که همه عوامل تأثیرگذار را به صورت همزمان مورد توجه قرار دهند؛ از خانواده و مدرسه گرفته تا رسانه، محیط اجتماعی، اشتغال، نشاط اجتماعی، سلامت روان و آموزش مهارتهای زندگی. نادیده گرفتن هر یک از این مؤلفهها میتواند اثربخشی اقدامات را کاهش دهد و منابع و ظرفیتها را هدر دهد.
شعار جهانی امسال بر «پاسخدهی نوآورانه» تأکید دارد و این نوآوری پیش از هر چیز باید در شیوه شناخت مسئله و طراحی راهکارها نمود پیدا کند. مبارزه مؤثر با مواد مخدر در استان همدان زمانی محقق خواهد شد که تصمیمها بر پایه دادههای دقیق، مطالعات علمی و مشارکت واقعی متخصصان اتخاذ شود و جای اقدامات روتین، تکراری و رفعتکلیفی را برنامههای هدفمند، ارزیابیپذیر و متناسب با شرایط هر منطقه بگیرد.
بیتردید آیندهای موفقتر در حوزه پیشگیری از اعتیاد، در گرو عبور از نگاههای کلی و یکساننگر و حرکت به سمت راهحلهای علمی، بومی و تخصصی است؛ راهحلهایی که برای هر شهرستان، شهر و روستا متناسب با واقعیتهای آن منطقه طراحی و اجرا شوند.
